GAZETE YAZARI

Post-IŞİD devir üzerine

07 Aralık 2017, 04.00

ABD’de derin bir çatışma, yer yer uç vererek devâm ediyor. Bu çatışmanın bir ucunda Trump; diğer tarafında ise ABD’nin, kendisinden çoğu defâlar Pentagon olarak da bahsedilen sert çekirdek kurumsal çevrelerinin olduğunu görüyoruz.

Post-IŞİD devir üzerine

Post-IŞİD devir üzerine

Haber Merkezi


Trump’ın ekonomist (müteahhit) ve siyâsetçi profilleri arasında kararsız kaldığı; iktidara geldiği ilk günlerden başlayarak söylendi. Trump, günümüz dünyâsında çatışan 'sermâye-devlet' ikilisi arasında bocalıyor. Bir taraftan gözü, dünyânın ABD hegemonyasına tâbî kılınması için atılacak adımlarda; diğer taraftan ise bu dünyânın rantlarında. Erdoğan görüşmesi öncesinden attığı tweet’de ağzından kaçırdığı üzere; istediği, bölgesel sorunlara ABD’nin doğrudan dâhil olması değil. ABD’nin Ortadoğu’ya lüzumundan fazla girerek çok fazla kaynak tükettiği ve bunun karşılığında istediklerini elde edemediğinden yakınıyordu. Aslında Trump, Suudi operasyonunda gösterdiği performansın yeterli olduğunu düşünüyor. Dünyânın yüksek bir silahlanma düzeyinde ABD’nin sâbit alıcısı olarak kalmasını savaşacaklarsa kendi aralarında savaşmalarını; bu işe ABD’yi bulaştırmamalarını arzuluyor. Hâsılı savaş ve yıkımlar olsun; ama ardından bol rantlı bir onarım sürecine girilsin istiyor. Hatta bunu sağlamak için, devlet dışı güçlerle işbirliği yapabiliyor. Çin ve Rusya ile çatışmak yerine, Yeni İpek Yolu’nun rantlarına dâhil olmak istiyor.

Bu bakışın ciddî bir karşılığı olmadığını düşünüyorum. Sermâye-devlet gerilimi, Trump’ın tahmininden daha sert geçiyor. Siyâsal gereklilikler ve öncelikler basit hesaplarla yapılan ekonomik fırsatçılığın önünde gidiyor. Nitekim sert çekirdek müesses nizâmın dayatmaları kendisini hissettiriyor. Trump’ın ayağı kaydırılan, istifa eden veyâ etmeye mecbur bırakılan ekip arkadaşları hep bu sert çekirdek çizgiyi şu veyâ bu şekilde bypass eden kişiler. Trump’ın etrafındaki çemberin daraldığını ve eğer sert çekirdek siyâsetlere uygun adımlar atmazsa tasfiye edileceği anlaşılıyor.

Trump karşıtı ve kendisini hizâya getirmeye mâtuf kampanyaların özellikle de Putin ile yaptığı Vietnam görüşmesi sonrasında hız kazandığını görüyoruz. Trump’ın Rusya ile yakınlaştığı izlenimini veren o resmi affetmediler. Sert çekirdek ABD siyâsetleri ABD’nin tek başına bir dünyâ hâkimiyeti kurmasını istiyor. Yâni son derecede haris bir bakışları var. 

Post-IŞID devir bir hayli yanıltıcı etkiler doğurdu. Siyâsal çözümün vakti geldiğini ilân eden ve Suriye ve Irak’ı 'üçe beşe' bölen haritaları tartışmaya başlayan bir zemin konuşulmaya başladı. Hâlbuki bu zeminin altı son derecede boş. Kolayca bir göçüğe yuvarlanabiliriz. Yanılmış olmayı çok ama çok isterim; ama kanaatimce de olacak olan budur. Post-IŞID devri karadelik bir devir olarak şekillenecek görünüyor. Bu işi böyle bırakmayacaklar. Sâdece Suudları ve BAE’ni haraca bağlamakla bu iş bitmeyecek. Yemen’de Hûsî saldırısında eski devlet başkanı Sâlih’in vahşi bir şekilde öldürülmesi ve cenâzesine revâ görülen aşağılayıcı  hareket, Mısır’da yüzlerce insanın ölümü ve bir o kadarının da yaralanmasıyla neticelenen  korkunç katliam; İsrâil’in Sûriye’yi vurması, Netanyahu dâvâsı  ve nihâyet Kudüs’ün İsrâil’in başşehri olarak tanınması girişimi... Bu liste , endişe ederim ki biraz daha uzayacak…

Şimdi bir bakalım: Sâlih’in öldürülmesi İran-Suud gerilimini tırmandıracak esaslı bir adım… Mısır’da ise hristiyan-müslüman gerilimi tırmandırılyor… Sûriye’yi vuran İsrâil, gözü karalığını ilân ediyor. Unutmayalım; Sûriye bugün şöyle veyâ böyle Rusya’nın koruması altında. Bu, saldırısı İsrâil’in hiç kimseyi dinlemeksizin bölgeyi gerekirse cehenneme çevirebileceğini gösteriyor. Kudüs’ün başşehir olarak tanınmasını sağlamak bu kararlılığın en baştan çıkarıcı adımı…

Bütün bunlar gösteriyor ki, Post-IŞID devri, Suriye ve Irak meselelerinin çözümü ve görece bir istikrarı değil, bunları da içine alan; yeniden formatlayan çok daha yaygın bir çatışma evresini içeriyor. Aklının bir tarafı kurt bir ekonomiye çalışan Trump, ABD’nin silâhlandırdığı PKK ve Suud-BAE’de bunların tüketimi olmadan yeni sürümlerinin de olmayacağını herhâlde görecektir.

SON DAKİKA

#title#

Son gelişmelerden anlık haberdar olabilirsiniz.

Yenisafak.com bildirim ile, web sitesine girmeden de haberleri takip edebilirsiniz. Beni Haberdar Et